Wat is slaap?

In de vele handboekjes voor de slapeloze die er te vinden zijn, komen we nogal wat meningen tegen. De een meent dat tijdens de slaap de versleten bouwstenen van het lichaam vervangen zullen worden (K. Weidner, Slapen zonder Medicijn, De Driehoek). Een ander beweert dat slaap een periode van reiniging is (een yin-periode) waarin de mens moet 'bijladen' om de volgende dag voldoende krachten te hebben. Slaap zou nodig zijn omdat we moe worden van de vele indrukken overdag (Jaap Huibers, Kruiden om te slapen, Ankh-Hermes). Wetenschappelijk gezien is voor geen van beide gedachten grond en degenen die slaap intensief bestudeerd hebben, zouden iets dergelijks niet zo gemakkelijk durven beweren.

Slaap en uitgangspunt van de schrijver

Veel van zulke verklarende beschrijvingen van de slaap verraden het uitgangspunt van de schrijver. Wie overal stress ziet, vindt dat slaap de ontspanning tussen twee belastende dagen moet zijn en verklaart vervolgens slapeloosheid uit te zware spanningen. Wie het altijd over gezondheid heeft, legt de nadruk op de genezende activiteiten van de slaap en zal de slaap definiëren als de herstelperiode van het etmaal. De gewoonte om definities te formuleren vanuit de eigen gezichtspunten geldt voor elk soort genezer, zowel in de reguliere als in de alternatieve geneeskunde. Wie zich bijvoorbeeld met het onderzoek van de elektrische verschijnselen in de hersenen bezighoudt, definieert slaap als de afwisseling van bepaalde, alsof de slaap er louter en alleen is om die golven mogelijk te maken. Wie onderzoek doet naar de invloed van geneesmiddelen op de slaap, zal slaap definiëren vanuit die gezichtshoek. Hij zal zoeken naar de typische aangrijpingspunten in het zenuwstelsel voor de slaapmiddelen waarmee hij werkt en aan de hand daarvan over slaap en slapeloosheid praten.

 

Wanneer we de geschiedenis van de geneeskunde volgen, zien we hetzelfde. De ene mening volgt de andere op en geeft ons een idee wat in dat tijdvak in de belangstelling stond omdat slaap en slaapstoornissen vanuit de interesses van die tijd worden beschreven. Lees hieronder meer over slaap: