|
|
||||||||||||||||
|
||||||||||||||||
|
Definities van de slaap door de jaren heenDe oude Grieken, die uitgingen van de vier elementen in het lichaam, dachten dat slaap het gevolg was van een lichte temperatuurdaling van het bloed, hetgeen het gevolg was van het afscheiden van het element vuur van de andere drie elementen. De Leidse arts Boerhaave (1668-1738) dacht dat slaap ontstond doordat de hersenen de 'spiritus nervosi' uit het bloed opnamen. Alexander von Humboldt meende dat slaap intrad door gebrek aan zuurstof en de Duitse fysioloog Wilhelm Thierry Preyer dacht dat door vermoeidheid bepaalde substanties in het bloed ontstaan die zuurstof opnemen waarna mensen door het zuurstoftekort in slaap vallen. Geen van deze veronderstellingen kon ooit wetenschappelijk worden aangetoond. Wel wordt duidelijk dat veel medici dachten aan stoffen in het bloed die voor de slaap verantwoordelijk zijn. Uit het moderne biochemische slaaponderzoek blijkt dat bepaalde stoffen inderdaad een rol spelen bij de slaap. De Russische onderzoeker Ivan Pavlov (van de geconditioneerde reflexen) had een veel passiever slaapbeeld. Hij dacht dat de hersenen tijdens de slaap gewoon op een laag pitje worden gedraaid. Praktische beschrijving van de slaapMisschien is een beschrijving van slaap zonder enige interpretatie, zoals lan Oswald dat doet (Sleep) wel een van de meest bruikbare. Zo'n beschrijving is wel niet zo pretentieus, maar in elk geval vrij van onbewezen verklaringen. Tijdens de slaap sluiten de oogleden en de pupillen worden klein. De afscheiding van speeksel, verteringssappen en urine daalt plotseling. Er wordt minder lucht ingeademd en het hart klopt trager. De lichaamstemperatuur wordt enkele tienden van graden lager. De concentratie van cortisol (het door de bijnieren gemaakte stresshormoon) wordt in bepaalde fasen van de slaap (de REM-slaap) wat lager dan in waaktoestand, terwijl het groeihormoon tijdens de eerste fasen van de slaap tot hogere concentraties oploopt. De elektrische activiteit van de hersenen verandert zodat de hersenen niet meer adequaat op de wereld rondom kunnen reageren. Wekken is echter nog mogelijk (en dat is het verschil met narcose en coma).
Dit voor wat betreft de slaap bij de mens. Vogels en koeien slapen bijvoorbeeld met open ogen en de laatste gaan tijdens slaap gewoon door met kauwen. Dolfijnen slapen afwisselend met een oog open en blijven als het ware half wakker. Veel dieren kunnen het zich niet veroorloven te slapen omdat het prooidieren zijn. Mensen slapen met de ogen dicht maar met hun oren open en kunnen zich zo de prikkels die via geluiden tot hen doordringen bewust worden.
|
|
||||||||||||||

