Slapen is een interessant verschijnsel. We doen het allemaal, dus ieder mens weet er wel het een en ander van af. Toch blijven er altijd zaken rondom slapen bestaan waar je over twijfelt.
Het is weliswaar een zeldzame oorzaak van slaapklachten, maar de last kan groot zijn: de jetlag. Gelukkig zijn er diverse methoden om het vermoeide gevoel na de vliegreis tegen te gaan.
Wat doe jij meestal als ‘s ochtends vroeg de wekker afgaat? Zet je hem uit en duik je weer onder de dekens, om vervolgens te laat op je werk of op school te komen?
We mogen dan niet goed weten waar slaap voor dient, we weten wel heel goed wat er gebeurt bij mensen zonder slaap, die wakker blijven. Bij onderzoek met ratten bleek dat wanneer deze 33 dagen zonder slaap bleven, zij ernstig ziek worden en uiteindelijk zelfs sterven. Bij mensen is tot meer dan 200 uur zonder slaap geregistreerd. Een mens kan heus wel enkele etmalen buiten slaap, maar dan moet er wel mogelijkheid zijn te rusten. Het wereldrecord staat op naam van een 17-jarige jongen uit Californië, die 264 uur en 12 minuten zonder slaap bleef, vervolgens in diepe slaap viel en 14 uur en 40 minuten daarna weer wakker werd waarna hij geheel hersteld was van het avontuur. Mensen hebben overigens hulp nodig (spelletjes bijvoorbeeld) om een derde nacht slapeloos door te brengen, anders vallen ze vanzelf in slaap, in wat voor situatie ze zich ook bevinden.
Zonder slaap wakker blijven is ook martelmethode
Zonder slaap wakker blijven is een van de gebruikelijke onderzoeksmethoden om de raadselen rond slaap te ontsluieren. Daarnaast was het ook een al vroeg bekende martelmethode. De Romeinen kenden de 'tormentum vigilae', waarbij de gemartelde voortdurend wakker gehouden werd, en in de middeleeuwen werd dezelfde methode toegepast om mensen tot bekentenissen te dwingen of geesten bij hen uit te drijven. Ook recentelijk nog moesten krijgsgevangenen hersenspoelingen ondergaan, waarbij zonder slaap blijven het belangrijkste hulpmiddel was. Slaaponthouding als martelmethode gaat uiteraard gepaard met enorme spanning of zelfs levensbedreiging. Vandaar dat de gevolgen van een dergelijke martelmethode niet vergelijkbaar zijn met het enkele nachten zonder slaap blijven.
Mensen die verhinderd worden in slaap te vallen, blijken psychisch anders te reageren, maar er treden geen blijvende geestelijke veranderingen op. Mensen zonder slaap hebben last van dagdromen en ze hebben in toenemende mate het gevoel dat er achter hun rug dingen gebeuren, waarover hun niets verteld wordt. Veel meer op de voorgrond treden de veranderingen van stemming en prestatie door slaapgebrek. Vermoeidheid, ergernis en het niet meer kunnen interpreteren van zintuiglijke prikkels zijn het gevolg van langdurig zonder slaap blijven.
