zondag slecht slapen

Zondag is de dag waarop de meeste mensen slecht slapen, voornamelijk door gepieker over het werk..
Lees meer >
 
slaap zomertijd

Onderzoekers pleiten voor afschaffing van de zomertijd, omdat het onze biologische klok en ons slapen behoorlijk verstoort..
Lees meer >
 

De biologische klok bij slapen

Veel processen in het lichaam verlopen periodiek, als door een biologische klok gestuurd. Een bekend voorbeeld is de menstruatie, die bij de meeste vrouwen om de 28 dagen optreedt. Slapen lijkt ook zo'n periodiek gebeuren met biologische klok. Overdag zijn we wakker en elke avond gaan we naar bed om een paar uur te slapen volgens een biologische klok. We weten bovendien dat slapen geen passieve maar waarschijnlijk een actieve zaak is, aangezien bepaalde stoffen in het zenuwstelsel in verhoogde hoeveelheden voorkomen. Uiteindelijk kunnen we de slaap niet meer tegenhouden. Wat zorgt er nu voor dat precies op dat ene moment die stoffen in het zenuwstelsel vrijkomen?

Er is een plaats in onze hersenen van waaruit dat ritme bepaald wordt, namelijk de suprachiasmatische kern in de hersenstam. Wanneer die bij ratten verwijderd wordt, verdwijnt hun vaste slaapritme volledig. Het ritme dat ons door de suprachiasmatische kern wordt opgelegd, is het circadiaan ritme (afgeleid van circal dat ongeveer betekent en dial dat afkomstig is van het woord dag). Een zeer juiste naam, want wanneer wij in een volledig donkere omgeving en zonder horloge worden achtergelaten, zodat we alleen nog maar kunnen slapen wanneer we voelen dat het onze tijd is, blijken we niet om de 24 uur te gaan slapen, maar om de 25 uur. Ons natuurlijke ritme legt ons dus slaap om de 25 uur op en om praktische en sociale redenen moeten we ons steeds aan het 24-uursritme aanpassen. Gelukkig is dat niet erg moeilijk. Uit onderzoeken met langzaam en sneller lopende horloges van proefpersonen in een donkere ruimte bleek dat de mens nog wel meer dan een uur kan corrigeren. Ook zonder horloge corrigeren we voortreffelijk omdat we meer dan voldoende 'tijdaangevers' in de omringende wereld hebben. De licht-donkerafwisseling is natuurlijk de sterkste, maar we beschikken ook over een redelijk goed inzicht in de kwaliteit van het licht. We weten welk licht bij welk tijdstip hoort.

Veranderingen van biologische klok geeft moeite

Alle omschakelingen van het slaap-waakritme en de biologische klok leveren enige moeite op. Dat merken we al bij kinderen die door de omschakeling van zomernaar wintertijd en omgekeerd onrustig worden. Mensen die over een grote afstand naar het oosten of westen reizen, komen ook in de knoop met hun circadiaan ritme. Dat kennen we als jetlag. Ook bij het draaien van ploegendiensten treden problemen met de omschakeling van de biologische klok op.



Zoeken: