Omdat school en werk voor een deel ons slaap-waakritme bepalen, lijkt het normaal dat we 's nachts slapen en overdag wakker zijn. Overdag slapen wordt in onze cultuur zelfs geassocieerd met luiheid. Een middagdutje doen alleen maar oudere mensen en zieken. Dat wij in West-Europa overdag niet slapen, is alleen maar een gewoonte, die in andere landen niet gevolgd hoeft te worden. De siësta is in Centraal- en Zuid-Amerika, maar ook in het Middellandse-Zeegebied een ingeburgerde gewoonte, die er door niemand met luiheid in verband wordt gebracht. je vermijdt bovendien op die manier het heetst van de dag, wanneer werken uiterst onaangenaam is. In China zijn er voor het personeel in fabrieken en kantoren ook plaatsen om een middagdutje te doen. In de CAO van Vietnamese arbeiders is het recht op een middagdutje zelfs vastgelegd. Misschien zijn er wel minder landen waar neurotisch wordt vastgehouden aan het niet slapen overdag dan landen waar mensen 's middags even een uiltje knappen.
Overdag slapen druist in tegen onze cultuur
De tegenzin die binnen onze cultuur bestaat tegen overdag slapen wordt ook weerspiegeld in de 'wijsheden' die aan de slapeloze worden meegegeven. Ze mogen overdag absoluut geen dutjes doen, want dan lukt het ze 's nachts natuurlijk niet. Met name voor kleine kinderen en bejaarden gaat dat echter niet op, want die hebben juist behoefte aan dutjes tussendoor. Het is voor hen van weinig belang wanneer ze slapen en het is belangrijker dat ieder aan zijn individuele slaapbehoefte voldoet. Het enige dat belangrijk is, is dat we onze 'klok' helpen regelmatig te worden. Vandaar dat het zinvol is om elke avond op hetzelfde tijdstip naar bed te gaan en op een vaste tijd wakker te worden. 'Slaaphygiëne' wordt dat wel genoemd.
Middagdutjes hebben echter duidelijke voordelen. Onderzoek toont aan dat mensen die ’s middags 60 tot 90 minuten slapen beter in staat zijn om ingewikkelde visuele patronen te herkennen (Lancet 2003;361:2214). Men zou daardoor beter leren. Deskundigen discussiëren nu of het komt door de REM-slaap of omdat men gewoon goed uitgerust is. In het onderzoek in het Salk Instituut in California (VS) werden 73 mensen in twee groepen verdeeld. De ene groep mocht een middagdutje doen, de andere niet. Om 9 uur ’s morgens, om 7 uur ’s avonds en om 9 uur de volgende ochtend moesten ze een visuele test doen. Mensen die ’s middags niet sliepen brachten het er in de test slechter van af. De onderzoekers veronderstellen dat het komt omdat de proefpersonen in hun middagdutje een hele REM-cyclus hadden. De REM-slaap is belangrijk voor het verwerken van emotionele gebeurtenissen. Gedurende de REM-slaap is de slaap het diepst en men droomt. REM staat voor Rapid Eye Movements, omdat gedurende die fase van de slaap de ogen snelle heen en weer gaande bewegingen maken.
