Een slaapstoornis bij inslapen en doorslapen kan men als volgt onder verdelen:
Slaapstoornis zowel psychologisch als fysiologisch veroorzaakt
Voorbijgaand en situatiegebonden: tijdelijk niet kunnen inslapen door een plotselinge emotionele reactie.
Blijvend niet inslapen en doorslapen: door chronische spanningen en angst. (zie ook: Slaapklachten en spanning)
Slaapstoornis in samenhang met psychiatrische ziekten
Niet inslapen en doorslapen in samenhang met angstsyndromen, hypochondrie (overdreven bezorgdheid over het lichaam), persoonlijkheidsstoornissen en andere neurotische aandoeningen.
Gevoelsmatige aandoeningen: bijvoorbeeld ten gevolge van depressie (geen begrijpelijke neerslachtigheid, maar een lichamelijke depressie die bovendien vaak erfelijk is).
Andere psychiatrische ziektebeelden: bijvoorbeeld schizofrenie.
In samenhang met alcohol- of druggebruik
Niet inslapen en doorslapen door gewenning of onthouding van middelen die de werking van het centrale zenuwstelsel onderdrukken: opiaten, slaapmiddelen enzovoort.
Blijvend gebruik van middelen die het centrale zenuwstelsel stimuleren: bijvoorbeeld pepmiddelen, maar ook bepaalde vermageringsmiddelen.
Blijvend gebruik of het staken van andere middelen: dit kan al bij enkele zeer vaak gebruikte geneesmiddelen uit de algemene praktijk.
Chronisch alcoholisme: de slaapopbouw is sterk gestoord. Mensen worden vaak wakker en slapen korter. De REM-slaap is sterk verminderd.
Slaapstoornis in samenhang met ademhalingsstoornissen
Slaap-apnoesyndroom: aanvallen van korte perioden van ademstilstand. Het gaat vaak gepaard met snurken. (zie ook: Slaap-apnoesyndroom en snurken)
Verminderde longwerking: niet inslapen en doorslapen door slechte inademing. Cara-ziekten zoals astma en chronische bronchitis, maar ook een stevige verkoudheid kunnen problemen geven. De klacht kan ook voorkomen bij bepaalde zenuwaandoeningen.
Niet slapen en doorslapen in samenhang met spierbewegingen
Nachtelijke spierschokken (myoclonus nocturnus): onwillekeurige spierschokken van de benen.
Rusteloze-benensyndroom: niet inslapen en doorslapen door een kriebelig gevoel in de benen tijdens liggen of zitten.
Slaapstoornis in samenhang met andere omgevingsfactoren
Te denken valt bijvoorbeeld aan geluidsoverlast doordat de woning langs een drukke verkeersweg of een spoorweg staat.
Bij kinderen beginnende slapeloosheid
Slapeloosheid die al op jonge leeftijd begint. Vaak hangt niet inslapen en doorslapen samen met zenuwaandoeningen
Slaapstoornis in samenhang met andere factoren
Wakker worden bij elke REM-slaapperiode
Geen slaapstoornis bij inslapen en doorslapen (pseudo-insomnie)
Korte slaper: men kan met veel minder slaap toe dan anderen.
Slaapstoornis van de patiënt zonder dat de arts iets vindt
