Benzodiazepinen als slaapmiddelen zijn betrekkelijk veilige middelen. Men moet er erg veel van slikken om een vergiftiging op te lopen en als zelfmoordmiddel zijn ze dan ook ongeschikt. Dergelijke kennis heeft geleid tot een vreemde lichtzinnigheid onder artsen, omdat er zulke slechte ervaringen waren met de barbituraten, de oudere slaapmiddelen van v66r het benzodiazepine-tijdperk. Veilige middelen meenden ze wel te kunnen voorschrijven. Het neemt echter niet weg dat er wel degelijk een aantal hinderlijke bijverschijnselen en bijwerkingen van de benzodiazepinen bekend is.
Veel bijwerkingen van benzodiazepinen als slaapmiddelen
Oudere mensen reageren soms op onverwachte wijze op de bijwerkingen van benzodiazepinen als slaapmiddelen. Ze worden onrustig en zakken vaak door de benen. Daardoor zijn ze veel vlugger moe in de spieren.
Benzodiazepinen als slaapmiddelen zorgen voor een opvallende sufheid overdag. Wanneer men kort werkende benzodiazepinen slikt om met behulp daarvan in te slapen, is de kans wat geringer, maar deze middelen hebben wel andere bezwaren. De sufheid overdag leidt tot concentratieverlies. Mensen die benzodiazepinen gebruiken, blijken ook vaker ongelukjes te hebben. Uit een analyse door een Amerikaanse verzekeringsmaatschappij over de periode 1980-1982 (N. Engl. J. Med., februari 1987) blijkt dat gebruikers van benzodiazepinen vaker heupfracturen hebben. Hoe meer men slikt, hoe groter de kans. Uit de analyse bleek dat vIak voor het ontstaan van een heupfractuur in drie van de vier gevallen aan bejaarden een receptje voor een benzodiazepine was voorgeschreven. Later is dat via ander onderzoek eveneens aangetoond. (JAMA 1989, 262: 3303)
Sommige mensen praten moeilijk door het gebruik van benzodiazepinen als slaapmiddel. Het lijkt of ze dronken zijn. Er zijn ook mensen die niet meer kunnen stoppen met praten als bijwerkingen.
Opvallend is dat sommige mensen seksuele fantasieën krijgen door het gebruik van bepaalde benzodiazepinen als slaapmiddelen. Als bijwerkingen kwam vooral aan het licht toen er vaak klachten ingediend werden over artsen en tandartsen die bij kleine ingrepen hun vrouwelijke patiënten wat benzodiazepine gaven ter ontspanning. Omdat bij benzodiazepinen naast die seksuele fantasieën ook nog al eens geheugenverlies optreedt, gaf het aanleiding tot heel wat misverstanden (onder andere dat de artsen hun patiënten onbehoorlijk hadden betast).
Een enkele man krijgt borstontwikkeling door benzodiazepinen als slaapmiddelen gebruik. Kinderen vertonen wel eens zogenaamde 'paradoxale reacties' als bijwerkingen, dat wil zeggen dat ze tegengesteld reageren op het middel: ze worden onrustig en vijandig, hetgeen zich uit in bijzonder kwetsend taalgebruik. Dat benzodiazepinen invloed hebben op het gedrag wordt ook geïllustreerd door de zogenaamde Halcion-affaires: mensen die het slaapmiddel Halcion slikten, hadden last van geheugenverlies en gedroegen zich buitensporig, soms misdadig. (The Lancet 1991; 338: 827 en 1391) In Nederland was het een reden om Halcion al vroegtijdig te verbieden, maar in het buitenland werd het in korte tijd het meest geslikte slaapmiddel, totdat het in 1991 in andere landen (onder andere Engeland) ook uit de handel werd genomen. Ondertussen was het in de Nederlandse apotheken weer teruggekeerd onder druk van de producent die het gelijk aan zijn kant leek te hebben orndat het in andere landen wel was goedgekeurd.
Verder zijn er allerlei reacties en bijwerkingen van het onwillekeurige zenuwstelsel mogelijk. Hartkloppingen, darmverstoppingen en een verminderde ademhaling behoren tot de bekende bijverschijnselen. Juist dat laatste is van belang bij het gebruik als slaapmiddel. We weten immers dat mensen die last van slaap-apnoe hebben niets mogen slikken dat hun ademhaling bemoeilijkt. Oudere mensen die snurken hoeven natuurlijk geen slaap-apnoe-aanvallen te hebben, maar als simpele richtlijn zou je kunnen aannemen dat die mensen geen slaapmiddelen moeten slikken om onnodige risico's uit te sluiten, aangezien in die groep het optreden van slaap-apnoes het grootst is.
Vanwege de onderdrukking van de ademhaling is het voor mensen met longaandoeningen ook verstandiger de benzodiazepinen als slaapmiddelen maar te laten voor wat ze zijn door de vele bijwerkingen.
