Tranquillizers en slaapmiddelen verslaving

In de jaren zestig verschenen de Benzodiazepinen op het toneel. Geneesmiddelen die gebruikt werden als tranquillizers en slaapmiddelen. Valium, temesta en seresta zijn maar een paar van de vele merknamen uit deze groep van tranquillizers en slaapmiddelen. Mogelijk omdat de artsen ze veilig meenden te kunnen voorschrijven, werden deze medicijnen al snel erg populair. Zoals met alle nieuwe medicijnen waren er in het begin nauwelijks bijwerkingen bekend en de benzodiazepinen leken bovendien zo'n beetje overal tegen te helpen. Angst, slapeloosheid, vage onlustgevoelens, stress; ze hielpen tegen dit alles en nog veel meer.

Al snel werden echter de vervelende kanten van de benzodiazepinen als tranquillizers en slaapmiddelen zichtbaar en deskundigen begonnen zich ernstige zorgen te maken over het inmiddels enorme gebruik dat was ontstaan. Dat gebruik moest omlaag, want waarom slikten mensen die benzodiazepinen eigenlijk? Echt veel nut hadden deze tranquillizers en slaapmiddelen niet.

Verslaving aan tranquillizers en slaapmiddelen

In juli van 2001 staan er in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde twee artikelen over benzodiazepinen als tranquillizers en slaapmiddelen. Een gaat over het  langdurig gebruik van benzodiazepinen, hetgeen een mooie bewoording is voor verslaving (Ned Tijdschr Geneeskd 2001;145:1342). Het andere gaat over manieren om het gebruik te staken, hetgeen een mooie formulering is voor het afkicken van de benzos (Ned Tijdschr Geneeskd 2001;145:1347).

Uit het eerste artikel wordt duidelijk dat het gebruik in de loop der jaren niet is verminderd. Nog steeds gebruikt ongeveer 12,2 procent van de Nederlandse bevolking jaarlijks wel eens een benzodiazepine. Een derde daarvan betreft langdurige gebruikers. Dat komt neer op 600.000 langdurige gebruikers. Kunnen die allemaal zo maar stoppen als ze dat willen?

Huisartsen en tranquillizers

Uit het tweede artikel blijkt dat als men benzogebruikers aanspoort om met het gebruik te stoppen slecht 1 op de 5 erin slaagt echt op te houden met tranquillizers en slaapmiddelen. De anderen moeten we dus als verslaafd beschouwen. We praten volgens deze redenering over 480.000 benzodiazepinen verlaafden: junkies in feite. In het eerste artikel wordt gekeken naar de oorzaken van het langdurig gebruik. Voor een deel ligt het aan de gebruikers zelf, maar het ligt ook voor een belangrijk deel aan de voorschrijvende artsen, en dan met name de huisartsen.

Ontwenning aan tranquillizers en slaapmiddelen

In het artikel over behandeling van benzodiazepine verslaving wordt ook de gereguleerde dosisreductie beschreven. Een gemotiveerde gebruiker die echt wil stoppen is belangrijk; dat is stap een. Dan gaat de gebruiker over van een kortwerkende naar een lang werkende benzodiazepine. Dat is belangrijk omdat het afkickproces dan niet schokkerig gaat, maar geleidelijk. Vervolgens mindert men geleidelijk: elke week 25 procent minder. Na vier of vijf weken stopt men dan uiteindelijk volledig. Dan zijn de ontwenningsverschijnselen op z’n ergst: hartkloppingen, slapeloosheid, angstaanvallen, prikkelbaarheid, gejaagdheid, spiertrekkingen, trillingen en harde gespannen spieren. Ook heeft men wel diarree, duizeligheid, overgevoeligheid voor licht, geluid of aanraking, brandende huid, interesseverlies, concentratiestoornissen, verlies van eetlust, misselijkheid, hoofdpijn, wazig zien en vermoeidheid. Ongeveer 2 op de 3 mensen lukt het om op deze manier te geheel stoppen en wanneer die voelen zich dan in de meeste gevallen beter dan toen ze nog benzo’s als tranquillizers en slaapmiddelen slikten.