Als het lichaam ontspannen is, bijvoorbeeld na slaap oefeningen, wordt de inslaap tijd wat korter. Gemiddeld vallen mensen na circa 20 minuten in slaap, maar het kan veel langer duren wanneer je gespannen bent. (Lees meer hierover: Gestreste mens slaapt slecht)
Het lichaam kent verschillende 'standen'. Bij gevaar is dat goed zichtbaar, want dan wordt het lichaam in een toestand van verhoogde paraatheid gebracht: het zenuwstelsel en de hormonen staan in de stand 'activiteit', waardoor het hart sneller slaat, de ademhaling sneller is, de spieren zich spannen en het bloed anders in het lichaam is verdeeld.
Het is natuurlijk goed dat het lichaam op die manier afgestemd is op de invloeden uit de omgeving. Wie een forse woordenwisseling heeft gehad, zich zorgen maakt over zijn kinderen, op het werk problemen heeft of zich loopt af te vragen wat het leven eigenlijk voor zin heeft, staat ook 'onder spanning', dat wil zeggen het lichaam staat op de stand 'activiteit'. Voor veel mensen zal dat moeilijkheden opleveren bij het inslapen. Eerst moet het lichaam ontspanning zoeken voor een goede slaap.
Hetzelfde is het geval bij degenen die 's avonds te lang doorgewerkt hebben. Nog tot laat hebben ze achter de rekenmachine of computer gezeten en het hele lichaam staat op de stand 'activiteit'. Ook een erg spannende film op de televisie kan dat effect hebben. De spanning in de film roept ook een bepaalde spanning in het zenuwstelsel van de kijker op en kan een slechte slaap geven.
Snel inslapen door ontspanning met slaap oefeningen
Er zijn mensen die desondanks snel inslapen. Ze vinden nu eenmaal gemakkelijk ontspanning, ook zonder slaap oefeningen. Daarnaast zijn er personen die moeite hebben met ontspanning en die daar iets voor moeten ondernemen, zoals slaap oefeningen. Er zijn verschillende trucjes die bij het ontspannen kunnen helpen, waarvan een tranquillizer of slaapmiddel het minst verstandige is. We komen daar in het laatste hoofdstuk op terug.
Bij slaapoefeningen wordt het lichaam bewust in de ontspannen stand gebracht. De slaap oefeningen moeten niet uitlopen in een soort gymnastiek, want dan wordt juist het tegengestelde bereikt. Ze mogen dus geen inspanning kosten. Men maakt bepaalde bewegingen waardoor spieren aanspannen en vervolgens worden door andere bewegingen die spieren ontspannen. Allerlei ademhalingsoefeningen horen er ook bij. Als j e erop let, voel j e de spieren slap en warm worden en zo leer je ontspanning. Het voert te ver om in dit boek allerlei ontspanningsoefeningen te beschrijven; er zijn vele boeken en cursussen die zich daar specifiek mee bezighouden.
